Ders1:C nedir?Programlamaya giriş.

[mortalwind]

Burada artık "C nedir?" diyenlerden sıkıldım:
C nedir?
C Makine Dili ile üst düzey programlama dili arasında olan son derece esnek kullanımlı bir programlama dilidir. Esnek olması yazacağınız programda daha dikkatli olmanız gerektiği anlamına gelir. Unutulacak bir işaret belki hataya neden olmayacaktır ancak programınızı da doğru çalıştırmayacaktır.

Genel Amaçlı, oldukça çok sayıda ifade, denetim komutları bulunduran, güçlü veri yapılarına sahip olan bir programlama dilidir. İlk başlarda UNIX üzerinde tasarlanıp geliştirilen bu dil şimdi tüm işletim sistemlerin de yaygın olarak kullanılmakta ve diğer bazı programlama dillerinde olduğu gibi modernlik kavramını yitirmemektedir.

"Bir Assembler derleyicisinin sağladığı esneklik ve gücü sağlarken üst düzey bir programlama dilinin sağladığı kolay anlaşılabilirlik özelliğini de sunmaktadır"
C de nasıl program yazılır?
C de program yazabilmek için bir editöre birde derleyiciye ihtiyacınız vardır. Tabii Turbo C ile gelen bir devrim ise şudur derleyici ile editör biraradadır.
C ile Programlamaya Giriş
Değişken Nedir?
Değişken, Bir Program'da değişik zamanlarda değişik değerler tutan değer saklama birimleridir. Bir değişken programlar için çok önemlidir. Çünkü matematiksel, alfabetik vb. tüm işlemler bu değişkenler üzerinde yapılır ve sonuçlar bu değişkenler üzerinde tutulur. Her programlama dilinde değişkenler, içlerinde saklayacağı bilginin türüne göre sınıflandırılır. Değişkenler haricinde bir bilgisayar programında sabitler bulunur. Bu sabitler yine türlerine göre sınıflandırılır ancak ifade ettikleri değer sabittir.
C de Değişken tanımlama kuralları
Bir değişkene isim verilirken harf ile başlamanız gerekmektedir. Sonraki karakterler harf-rakam karışık olabilir. Değişken adları içerisinde türkçe harf olarak isimlendirebileceğimiz ve sadece Türkçe alfabede bulunan ç, Ç, Ö, ö, Ş, ş, Ğ, ğ, ü, Ü, İ, ı harfleri kullanmamanız gerekmektedir. Ayrıca değişkenlerinize vereceğiniz isimler içerisinde *, /, +, }, ], gibi özel simgeler ve boşluk karakteri bulunamaz. Boşluk Karakteri yerine _ -alt tire- sembolü kullanılabilir.
Değişken tanımlama şu şekilde yapılır:
Türadi degiskenadi1[,degiskenadi2,...];

C de değişken türleri

Alfasayısal Değişkenler
char değişken_adi;

Kuralına göre tanımlanan değişkenlerdir. C dilinde bu şekilde tanımladığınız bir alfasayısal değişken içerisinde sadece 1 harf saklayabilirsiniz. Eğer birden fazla harf saklanması gerekiyorsa şu tanımı kullanmanız daha uygun olacaktır:

char isim[28];

Bu tanımda ise toplam 29 karakter uzunluğunda adı isim olan bir alfasayısal değişken tanımlanmıştır. (0,1,2,...28)

[mortalwind]

Sayısal Değişkenler
int ........................Tamsayı değişken tanımlama için kullanılır.
unsigned int ..........İşaretsiz yani Pozitif Tamsayı değişken tanımlama için kullanılır.
long int .................Uzun Tamsayı (Yani daha büyük tam sayılar) değişken tanımlama için kullanılır.
unsigned long int ...İşaretsiz uzun Tamsayı değişken tanımlama için kullanılır.
float ..................... Kesirli değişken tanımlama için kullanılır.
double ..................Kesirli çift duyarlıklı değişken tanımlama için kullanılır.
long double ...........Kesirli çift duyarlıklı uzun değişken tanımlama için kullanılır.
Aritmetiksel ifadeler
Bir matematiksel işlem yapabilen değimlerdir. Çoğunlukla bir değer aktarma ve değer işleme bölümlerinden oluşur. İşlenen değerler bir aktarma değimi ile (çoğunlukla =) başka bir değişkene aktarılır. Ancak bazen bu bulunan değer doğrudan ekrana yazdırılabilir veya başka bir noktaya yönlendirilebilir.

Örneğin k=5*l+2 ifadesi bir değer aktarma değimidir ve bir aritmetik ifadedir.

Ancak Tek başına l*25/100 ifadesi de bir aritmetik ifadedir. Bir aritmetik ifade içerisinde sayısal değişkenler, sayısal sabitler ve aritmetik operatörler yer alır.
C dili aritmetik operatörler yönü ile çok zengin bir dildir. İşlemleri kolaylaştıran bir çok ifadeyle karşılaşmak mümkündür.

Bu operatörlerden bazıları hem işlem yapan hem de sonucu başka bir değişkene aktaran pratik bir kullanıma sahiptir.

Op. Açıklama Örnek
() Parantezler işlem önceliğini değiştirir En Öncelikli yapılan bu işlemdir (5+3)*k ;
* Çarpma İşlemi k=k*4*5 ;
/ Bölme İşlemi 100/l;
% Mod Operatörü - Kalanı bulma işlemi 119%4;
+ Toplama Operatörü x+y+z;
- Çıkarma Operatörü x-y ;
++ Artırma Operatörü -Değişkenin Değerini 1 artırır x++;
-- Eksiltme Operatörü x--;
= Değer Aktarma Operatörü k=785;
+= Değişkenin değerini eşittirin sağıyla toplayıp değişkene geri aktarır x+=5;
-= Değişkenin değerini eşittirin sağından çıkarıp değişkene geri aktarır x-=6;
*= Değişkenin değerini eşittirin sağıyla çarpıp değişkene geri aktarır x*=3;
/= Değişkenin değerini eşittirin sağıyla bölüp değişkene geri aktarır x/=5;

[mortalwind]

Karşılaştırma ve Mantıksal Operatörleri
Operator örnek Açıklama
> a > b a büyüktür b'den
< a < b a küçüktür b'den
== a == b a eşittir b'ye
>= a >= b a b'ye eşit yada b'den büyük
<= a <= b a b'ye eşit yada b'den küçük
!= a != b a b'ye eşit değil
------------------------------------------------------------------------
&& a==1 && b==2 "and" yani "ve"
|| a==1 || b==2 "or" yani "veya"
! !(a<2) "not" yani "değil"
(devamı gelecek)

[mortalwind]

Standart Giriş/Çıkış
Standart giriş yani klavye standart çıkış yani ekran.
Giriş Çıkış Komutları bir Programlama dili için oldukça önemlidir. Çünkü oluşan çıktıların kullanıcı veya programcıya ulaşması gerektiği gibi kullanıcının da Programa veri vermesi gerekbilir.

C Programlama dilinde Giriş çıkış işlemleri gerçekte komutlar ile değil stdio.h kütüphanesinde bulunan fonksiyonlar ile gerçekleştirilir.

Standart Giriş, Standart Çıkış ve Hata Çıkış noktaları
Bir C Programında oluşan değerler standart olarak ekrana yazılır. Bu birime standart çıkış birimi denir (Standart Output).

Bir C Programında girilecek değerler standart olarak klavyeden okunur. Bu birime standart giriş birimi denir (Standart Input).

Bir C Programında oluşan hatalar standart olarak ekrana yazılır. Bu birime standart hata birimi denir (Standart Error).

Bir giriş çıkış fonksiyonu kullanıldığında bu fonksiyonların özelliğine göre standart Giriş veya Standart Çıkış ortamından değer iletişiminde bulunulur.

Giriş Çıkış Fonksiyonları
Bu konuda Standart Giriş Çıkış Birimlerine Okuma/Yazma yapan komutlar üzerinde daha fazla durulacaktır. Dosyalar üzerinde Okuma/Yazma yapan komutlar ilerdeki konularımızda ele alınıp örneklenecektir. Bu komutları da iki farklı kategoride incelemek hiç de yanlış olmasa gerek. Şöyle ki Basit giriş çıkış deyimleri ve biçimlendirilmiş giriş çıkış değimleri çoğunlukla C dili ile yazılmış programlarda biçimlendirilmiş giriş çıkış değimlerini kullanmayı tercih ederiz.
Basit Giriş/Çıkış Fonksiyonları
Çoğunlukla tek bir karakter okuyan ya da yazan fonksiyonlardır. Bu fonksiyonlarla okunan karakter program içerisinde gerekiyorsa istenilen bilgi türüne çevrilir. Temel fonksiyonlardır. Aslında diğer biçimlendirilmiş G/Ç fonksiyonları da bu fonksiyonların üzerine bina edilmişlerdir.

Giriş Değimleri
char c;
...
c=getchar();
Biçiminde gösterilebilecek şekilde yazılan komutumuz standart giriş biriminden bir karakter okur. Klavyeden okunan karakterin yansısı ekranda görünmez.
char c;
...
/* Enter tuşuna basılıncaya kadar tüm karakterleri bekler hepsini yansılar ancak sadece ilk karakteri okur */
c=getc();
c=getchar();


Çıkış Değimleri
char c;
...
putch(c);
Biçiminde gösterilebilecek şekilde yazılan komutumuz standart çıkış birimine bir karakter yazar.
char c;
...
/* Tek karakter yazar */
putc();
putchar();


Örnek
Aşağıdaki Program Klavyeden girilen harfleri ekrana süzerek yazmaktadır. Şöyleki klavyeden girilen harflerden a harfini ekrana yazmamaktadır ve bu işlemi enter tuşuna basılıncaya kadar devam etmektedir.

#include <stdio.h>

main(){
char c;
while((c=getchar())!='\n')

if (c!='a') putchar(c);
printf("\n");
}
Karakter dizesinin Okunup-Yazılması
Bazen tek bir karakter değilde Enter tuşuna basılıncaya kadar ya da satırsonu işaretini buluncaya kadar tüm yazılanların okunması gerekebilir. Bu nedenle şu fonksiyonları kullanmak yerinde olacaktır.

char ad[30];
...
gets(ad);//Bir karakter dizesini klavyeden okur
puts(ad);//Bir karakter dizesini ekrana yazar


Örnek
Bu Örnek'te Klavyeden girilen bir karakter dizesinin tersi bulunarak ekrana yazılmaktadır.

#include <stdio.h>
#include <string.h>

main(){
char ifade[100];
int k,uzunluk;
puts("İfadenizi Giriniz\n");
gets(ifade);
uzunluk=strlen(ifade);
for(k=uzunluk-1;k>=0;k--)


putchar(ifade[k]);

putchar('\n'); }
Biçimlendirilmiş Çıkışlar
İstenilen değerlerin uygun şekilde ve uygun yerlerde görünebilmesi için Biçimlendirilmiş çıkış Komutu kullanılabilir.

printf("Biçim Tanımları ve Sabit ifadeler"[,Değişken1[,Değişken2...]]) şeklinde kullanılan komut bu amaç için son derece uygundur. Bu Fonksiyon Sabit ifadelerin ve değişkenlerin belirlenmiş biçim tanımlarına göre ekrana yazılmasını sağlar.

printf("Merhaba %s Şu anda Hava %d sıcaklığında\n", ad, hava);

Bu deyim Merhaba Ahmet Şu anda Hava 23 sıcaklığında gibi bir ifadeyi ekrana yazacaktır. Biçimlendirme tanımları için aşağıdaki tabloda yer alan biçim tanımları kullanılmaktadır. Biçim Tanım
%d Karşılık olarak gelen değişkenin değerini sayı olarak ekrana yazar.
%o Karşılık olarak gelen değişkenin değerini 8'lik sayı olarak ekrana yazar.
%x Karşılık olarak gelen değişkenin değerini 16'lık sayı olarak ekrana yazar.
%u Karşılık olarak gelen değişkenin değerini işaretsiz bir değer olarak ekrana yazar.
%c Karşılık olarak gelen değişkenin değerini tek birkarakter olarak ekrana yazar.
%s Karşılık olarak gelen değişkenin değerini bir karakter dizesi olarak ekrana yazar.
%e Karşılık olarak gelen değişkenin değerini bilimsel gösterimdeki sayı olarak ekrana yazar.
%f Karşılık olarak gelen değişkenin değerini kesirli sayı olarak ekrana yazar.
Kullanılan Özel Karakterler
\n Yeni Satır Karakteri
\t TAB Karakteri
\\ \ Karakteri
\" " (Tırnak) Karakteri


Biçimlendirilmiş Girişler
İstenilen Değer ve ifadelerin bilgisayara girilmesini sağlar.

scanf("Biçim Tanımları"[,Değişken1[,Değişken2...]]) şeklinde kullanılır. Ancak dikkat edilmelidir ki Değişken olarak ifade edilen değişkenlerin adresleri bu fonksiyona gönderilmelidir. printf'de görülen tüm biçim tanımlayıcıları scanf için de geçerlidir. Değişkenler ise adresleri ile verilmelidir. Eğer değişken basit değişken ise bu adres değeri "&" operatörü ile bulunmalıdır. Eğer değişken karakter dizesi gibi bir değişken ise sadece değişken adını vermek yeterli olacaktır.

Örnek
Bu Program klavyeden farklı özelliklere sahip değerler okuyup farklı özellikler ile ekrana yazmaktadır.

#include <stdio.h>
#include <string.h>

main(){
char ifade[100];
int k,uzunluk;
float kesir;
char cevap;
printf("Ad, Sıcaklık, d1, kesir, cevap değerlerini giriniz?\n");
scanf("%s %d %d %f %c", ifade, &k, &uzunluk, &kesir, &cevap));
/* Bu komut aralarında boşluk olmak üzere bir dizi değeri karşılık değişkenlere aktaracaktır.*/
printf("Sonuç\n%s\n%d\n%d\n%f\n%c", ifade, &k, &uzunluk, &kesir, &cevap));
}

[mortalwind]

Fonksiyon Tanımlama ve Genel Program Yapısı

Aslında C programlama dili ile yazılan tüm programalar bir grup fonksiyondan ibarettir. Hatta C dilinin komutlarından hariç çok kullanışlı bir yığın fonksiyon tanımları söz konusudur. belki de C dilini güçlü kılan yapılardan biri de bu fonksiyon tanımlama ve fonksiyonları istenilen yerlerde kullanmadır.

Bu şekilde kendinize ait program kütüphaneleri oluşturabilir ve bu program parçalarını bir yerden başka bir yere taşıyabilirsiniz.

Ana program bloğu (main)
Bu kadar fonksiyon içerisinde şunu belirtmek gerekir: Aslında C programının ana bloğu da bir fonksiyon tanımıdır. Yani main diye adlandırılan bir fonksiyondur. Her Programda mutlaka bulunması gerekir ancak parametre almak zorunda değildir ve değer döndürmek zorunda değildir.

tanımlar.......
main(){
......
/* Program ile ilgili ana giriş ifadeleri buraya yazılacaktır.*/
......
}


C programı genel yapısı
#include tanımları
#define tanımları
Global değişken tanımları
fonksiyon_adı(){
.......
/*Fonksiyon tanımı buraya*/
.......
}
/* Bu programda kullanılabilecek tüm fonksiyon tanımları */
main(){
......
/* Program ile ilgili ana giriş ifadeleri buraya yazılacaktır.*/
......
}


#include Tanımları
Programda kullanılacak harici ya da önceden tanımlanmış fonksiyonların bulunduğu kütüphanenin tanımlandığı ifadelerdir.

Bu cins kütüphane stdio.h, string.h, conio.h time.h vb. Kütüphaneler olup bu kütüphanelerin herbiri bir işlem grubu belirleyen fonksiyonların bir arada bulunduğu dosyalardır.

Bu kütüphaneler, önceden tanımlanmmış kütüphaneler (Programlama dili geliştiricileri tarafından) olabileceği gibi, sizin oluşturduğunuz bir kütüphanede olabilir.

#define Tanımları
Bir Program içerisinde kullanmak isteyebileceğiniz sabit ifadeleri tanımlamak için kullanılan sözcüktür. Hemen ilk kısımda yer alır.

Diğer bölümler
Tüm program içerisinde kullanılacak değişkenler main bloğundan önce tanımlanmalıdır. Bu şekilde tanımladığınız değişkenler Global olurlar ve tüm program içerisinde tanımlı hale gelirler.

Daha sonra fonksiyonlar tanımlanır. Bu fonksiyonların tanımlanması bir sonraki bölümde ele alınmıştır.

Ana Program bloğunu tanımlanması ve kodlarının yazılması ile program tamamlanmış olur. aslında main() diye adlandırılan bu blok normal bir fonksiyon tanımında olduğu gibi tanımlanır. Ancak adı özeldir ve değiştirilemez veya değişik amaçlar için kullanılamaz. Ayrıca bir C programı çalıştırılmaya başlandığında ilk olarak bu blok uygulanır. Diğer fonksiyonlar veya program parçaları buradan çağrılır veya buradan icra edilirler. Bu anlamda özel bir fonksiyondur. main() fonksiyonu. Eğer çalıştırılırken parametre ile kullanılan bir program olarak çalıştırılırsa ()'ler arasında gelen ifadeler o programın parametreleridir.

Fonksiyon tanımları
Fonksiyon, çağrıldığı noktaya değer ya da hizmet döndüren program parçası olarak tanımlanabilir. Kullanım amacı bir işlemin çok sık tekrar edilmesinden dolayı paketlenmesini sağlamak ve kullanım anında sadece bu paketin adını kullanmaktır. Bu yöntem ile aynı işi yapan bir program parçası çok defa yazılacağına bir defa yazılıp çok yerde kullanıma sunulmuş olur.

Bu yöntemle yapısal programlar geliştirebilirsiniz. C dili ile en pratik program yazmanın yolu fonksiyonlardan geçer. Özellikle çok yoğun ve karmaşık programların yazılmasında hem yazımı kolaylaştırmak hem de anlaşılırlığı arttırmak için fonksiyon kullanımı son derece idealdir. Ayrıca sorunları çözümlerken fonksiyonel kavramlarla çözümlemek sorunun kolay çözümlenebilmesine neden olacaktır.

Bir Fonksiyon tanımı genel olarak aşağıdaki yapıya sahiptir.

[fonksiyonun türü] fonksiyonun_adi([P1[,P2..]])
[değiskentürü P1;
degiskentürü P2;
................]
{
Fonksiyona ait değişkenler ve tanımları
Fonksiyona ait yapılacak işlemler ve komutlar
[return değer];
}


Bu tanımda fonksiyon eğer bir değer döndürmüyor ise fonksiyonun_türü denilen kısım boş olabileceği gibi eğer fonksiyon parametre almıyor ise P1, P2 gibi ifadelere ihtiyaç bulunmamaktadır.

Eğer fonksiyon değer döndürmüyor ise en sondaki return değer ifadesine gerek yoktur. burada deger denilen ifade fonksiyonun döndüreceği değeri sembolize eder.

Eğer fonksiyonun parametreleri yok ise bu parametrelerin tür tanımı yapılmaz. Burada tanımlanan bu parametreler sadece fonksiyon içerisinde kullanılabilir.

Parametre: Bir fonksiyonda farklı değerler için farklı sonuçlar elde etmemizi sağlayan ve fonksiyona gönderilen değerlere verilen addır.

Değişkenlerin etkili olduğu bölgeler
C Blok yapılı bir programlama dilidir. Bu nedenle değişkenler aslında tanımlandıkları blok içerisinde kullanılabilirler. Bir başka blok içerisinde o değişken tanımsız kabul edilir. Bir değişkenin bir blok içerisinde tanımlanıp tanımlanmadığı derleme aşamasında anlaşılabilir. Eğer Syntax Error hatası ile karşılaşılıp undefined variable gibi hatalar alınıyorsa değişken tanımlanmamış veya yanlış bloklarda bu değişken kullanılmaya çalışılıyor demektir.

Bu tanımlara göre "Her değişken sadece tanımlandığı fonksiyon içerisinde kullanılabilir" demektir. Ancak Global olarak tanımlanmış değişkenleriniz var ise bu değişken tüm fonksiyonlarınız içerisinde kullanılabilir.