ab-bayrak

Çerezlere hükmedin

Tarama geçmişini izleyen çerezler üzerine çıkan tartışmalar, Avrupa Birliğinin, bir web sitesinin bunları kaydetmeden önce izin almayı zorunlu kılmasıyla iyice alevlendi. Acaba tüm çerezler kötü mü?

S: Hangi çerezlere ihtiyacım var?
C: Bilgisayarınızda bulundurmanız gereken çerezler (cookie) sık ziyaret ettiğiniz sitelere ait olanlardır. Sık ziyaret edilen bu siteler, bazı bilgileri bilgisayarınızda saklayarak her seferinde bunları girme zahmetini kaldırır. Çerezler tercihlerinizi de muhafaza edebiliyorlar, böylece bir siteyi tekrar ziyaret ettiğinizde kişisel ayarlarınızı bıraktığınız gibi buluyorsunuz. Ara sıra ziyaret ettiğiniz siteler tarafından veya gezintileriniz sırasında oluşturulan çerezleri çekinmeden silebilirsiniz.

S: Bir çerezi silersem ne olur?
C: Sildiğiniz çerezle ilişkili siteye geri döndüğünüzde “tanınmayacaksınız” ve böylece yeni bir çerez oluşturulacak. Yeniden ayarlanmış herhangi bir sayfa, kişisel tercihler, önceden izlenen ögeler ve diğer kayıtlı bilgiler çerezle beraber yok olacak.

S: Ne tür bilgiler çerezlerde tutuluyor?
C: Çerezler şu bilgileri barındırıyor: Kendi ismi, bir değer (güncel veri), ait olduğu site adresi, son kullanma tarihi ve güvenli bağlantı gerekip gerekmediğine dair bilgi. Sitede girdiğiniz herhangi bir kişisel bilgi, çerezin veri alanı dâhilinde şifreli biçimde saklanabilir.

Farklı çeşitte çerezler bulunuyor. Oturum çerezleri sadece bilgisayar başında geçirdiğiniz süre boyunca var oluyorlar ve tarayıcınızı kapattığınızda siliniyorlar. Kalıcı çerezler web sitesinden ayrıldığınızda bilgisayarınızda tutulmaya devam ediyorlar ve sonraki ziyaretinizde sitenin sunucusuna geri gönderiliyorlar. Güvenli çerezlerse “https://” ön ekiyle başlayan adrese sahip bir siteyi ziyaret ettiğinizde yaratılıyorlar. Bunların dışında web sitelerinin kabul ettiği üçüncü şahıs çerezleri de bulunuyor.

S: Neden bazıları çerezleri sevmiyor?
C: Bazı çerezler, ziyaret alışkanlıklarınızı takip etmek ya da profilinizi oluşturmak amacıyla reklamcılar ve diğer internet şirketleri için çeşitli siteler arasında kullanılabiliyor. Advertising.com, DoubleClick ve ValueClick gibi reklam firmaları bu veriyi, ilgi alanlarınıza göre tarayıcınızı reklamlarla doldurmak üzere kullanıyorlar. Buna davranışsal takip ve davranışsal reklamcılık isimleri veriliyor.

S: Davranışsal reklamcılık nasıl çalışıyor?
C: Reklamcılık firmaları web reklamlarını internetteki yüz binlerce siteye yerleştirirler. Bu reklamlardan birini gösteren bir siteye ilk girişinizde, bunla ilgili bir çerez bilgisayarınıza kaydedilir. Bu çerez, ziyaret ettiğiniz siteden değil, doğrudan reklamcıdan gelir. Aynı şirketten bir reklam gösteren başka bir siteyi ziyaret ettiğinizde tarayıcınız çerezi iade eder ve yeni bir tane alır. Reklamcı bu sayede hangi reklamlarını gördüğünüzü ve hangi siteleri ziyaret ettiğinizi takip edebilir. Reklamcılar bilgisayarınıza bir çerez kaydetmek için dev reklamlara da ihtiyaç duymuyorlar. 1×1 piksel boyutunda, gözden ırak bir görsel ya da bir JavaScript kodu iş görüyor.

S: Davranışsal reklamcılık kötü bir şey mi?
C: Aslında bakış açısına göre değişir. Reklamcılar daha isabetli reklamlar sunduklarını iddia ederek size iyilik yaptıklarını söyleyeceklerdir. Mesela araba kullanmıyorsanız otomobil reklamları ilginizi çekmeyebilir. Şirketler sizin kim olduğunuzu bilmiyor; sadece hangi siteleri ziyaret ettiğinizi, orada ne kadar kaldığınızı ve yaptığınız aramaları biliyorlar. Ayrıca dev reklamcılık siteleri (http://git.pcnet.com.tr/hy) adresinde yapabileceğiniz gibi) bu tür bir münasebetin dışında kalma isteğinizi kabul ediyor. Ancak pek çok kişi takip çerezlerinin kullanımından ve gizlilikleri üzerindeki etkisinden rahatsızlık duyuyor. AB, bu sene başında bir e-gizlilik direktifini kabul ederek daha şeffaf bir çerez kullanımının önünü açtı. Yeni yasa, Avrupa’daki web sitelerinin kullanıcılarını bilgilendirerek, bilgisayarlarına çerez yerleştirmeden önce rızalarını almalarını gerektiriyor

S: Siteler bu izni nasıl alıyor?
C: Bu sorunun şu an için net bir cevabı yok. Örneğin İngiltere, web sitelerinin işler bir çözüm sunmalarına fırsat vermek için yasayı bir sene erteledi. Sonuçta hiçbir kullanıcı, çerez eklemek isteyen reklamcılar ve sitelerden gelen izin isteği pencerelerinin bombardımanına uğramak istemeyecektir.

Tarayıcıların ürettiği bir çözüm, bir nevi “beni izleme” seçeneğini tarayıcı tercihlerine eklemek. Böylece, bu özelliği etkinleştirdiğinizde, tarayıcınız sitelere davranışsal reklamcılığın dışında kalmak istediğinizi söyleyecek. Bu özellik şimdiden Firefox ve Internet Explorer’ın son sürümlerinde kendine yer edinmiş bulunuyor. Chrome kullanıcıları da Keep My Opt-Outs uzantısı sayesinde (http://git.pcnet.com.tr/hz) takip edilmek istemediklerini bildirebilirler. Bu, web tarayıcınız aracılığıyla izlenmeden kurtulmanın en kolay yolu olsa da Avrupalı kanun koyucuları tatmin etmeye yetmeyebilir.

S: Reddetme hakkı en iyi çözüm gibi gözüküyor. Sorun nedir?
C: Tarayıcınızı ayarlayıp reddetme hakkınızı kullanarak takip çerezlerini istemediğinizi açık bir şekilde belirtiyorsunuz; fakat kullanıcının bunu bir şekilde gerçekleştirememesi, bu tür çerezleri sonuna kadar kabullendiği anlamına da gelmiyor. AB’nin sorunu da bu.

Yorum yazın